พุทธศาสนสุภาษิต
หมวดจิต
• ธรรมทั้งหลาย มีจิตนำหน้า
• การฝึกจิตเป็นความดี
• จิตที่คุ้มครองแล้ว นำสุขมาให้
• พึงรักษาจิตของตน เหมือนคนประคองบาตรเต็มด้วยน้ำมัน
• ผู้ประพฤติตามอำนาจของจิต ย่อมลำบาก
• เมื่อจิตไม่เศร้าหมองแล้ว สุคติเป็นอันหวังได้
• ก็บาปเกิดจากอารมณ์ใด ๆ พึงห้ามใจจากอารมณ์นั้น ๆ
• โลกอันจิตย่อมนำไป
• จิตที่ฝึกแล้ว นำสุขมาให้
• จงตามรักษาจิตของตน
• คนฉลาด ทำจิตของตนให้ซื่อตรง
• เมื่อจิตเศร้าหมองแล้ว ทุคติเป็นอันต้องหวัง
• พึงเป็นผู้ฉลาดในกระบวนจิตของตน
• จิตของเรามีธรรมชาติดิ้นรน กวัดแกว่ง รักษายาก ห้ามยาก
• จิตนั้นเห็นได้แสนยาก ละเอียดอ่อนยิ่งนัก มักตกไปหาอารมณ์ที่ใคร่
• ผู้รู้จักควบคุมจิตใจ จะพ้นไปได้จากบ่วงของมาร
• สติกำหนดลมหายใจเข้าออก อันผู้ประเสริฐอบรมบริบูรณ์ดีแล้ว, ทั้งกายทั้งจิตของผู้นั้นก็ไม่หวั่นไหว
• ฝนย่อมรั่วรดเรือนที่มุงไม่ดีฉันใด, ราคะย่อมรั่วรดจิตที่ไม่ได้อบรมฉันนั้น
• จิตของท่านย่อมเดือนร้อน เพราะเข้าใจผิด, ท่านจงเว้นเครื่องหมายที่สวยงามประกอบด้วยความรัก
• สติกำหนดลมหายใจเข้าออก อันผู้ใดไม่อบรมให้บริบูรณ์, ทั้งกายทั้งจิตของผู้นั้นก็หวั่นไหว
• ผู้ใดมักหวาดสะดุ้งต่อเสียง เหมือนเนื้อทรายในป่า ท่านเรียกผู้นั้นว่ามีจิตเบา, พรตของเขาย่อมไม่สำเร็จ
• ผู้มีจิตอันไม่ชุ่มด้วยราคะ มีใจอันโทสะไม่กระทบแล้ว มีบุญและบาปอันละได้แล้ว ตื่นอยู่ ย่อมไม่มีภัย
• จิตเกื้อกูลที่อบรมบริบูรณ์ดีแล้ว เป็นจิตหาประมาณมิได้, กรรมใดที่ทำแล้วพอประมาณ กรรมนั้นจักไม่เหลือในจิตนั้น
• เมื่อมีจิตไม่มั่นคง ไม่รู้พระสัทธรรม มีความเลื่อมใสเลื่อนลอย ปัญญาย่อมไม่บริบูรณ์
• จิตนี้ถูกยกขึ้นจากอาลัย คือกามคุณ เพื่อละที่ตั้งแห่งมาร ย่อมดิ้นรน เหมือนปลาถูกจับขึ้นจากน้ำโยนไปบนบกฉะนั้น
• ความบริสุทธิ์ก็ดี ผู้ที่ประเสริฐล้วนก็ดี ขันติ และ โสรัจจะ ก็ดี จะเป็นผู้สนิทก็ดี ย่อมไม่มีเพราะการชำระล้างด้วยน้ำ
• โลกถูกจิตนำไป ถูกจิตชักไป, สัตว์ทั้งปวงไปสู่อำนาจแห่งจิตอย่างเดียว
• การฝึกจิตที่ข่มยาก ที่เบา มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่ เป็นความดี, เพราะว่าจิตที่ฝึกแล้ว นำสุขมาให้
• โจรกับโจร หรือ ไพรีกับไพรี พึงทำความพินาศให้แก่กัน, ส่วนจิตที่ตั้งไว้ผิด พึงทำให้เสียหายยิ่งกว่านั้น
• ภูเขาหินแท่งทึบ ไม่สั่นสะเทือนเพราะลมฉันใด, บัณฑิตย่อมไม่หวั่นไหวในนินทาและสรรเสริญฉันนั้น
• คนมีปัญญาทำจิตที่ดิ้นรน กวัดแกว่ง รักษายาก ห้ามยาก ให้ตรงได้ เหมือนช่างศร ทำลูกศรให้ตรงได้ฉะนั้น
• ผู้มีปัญญา พึงรักษาจิตที่เห็นได้ยากนัก ละเอียดนัก มักตกไปในอารมณ์ที่น่าใคร่, เพราะว่าจิตที่คุ้มครองแล้วนำสุขมาให้
• ผู้ใดจักสำรวมจิตที่ไปไกล เที่ยวไปดวงเดียว ไม่มีรูปร่าง มีกายเป็นที่อาศัย, ผู้นั้นจักพ้นจากเครื่องผูกมารได้
• จิตที่ตั้งไว้ถูกต้อง ทำคนให้ประเสริฐ ประสบผลดี ยิ่งกว่าที่มารดาบิดา หรือ ญาติทั้งหลายใด ๆ จะทำให้ได้
• คนใดมีจิตไม่ท้อถอย มีใจไม่หดหู่ บำเพ็ญกุศลธรรมเพื่อบรรลุที่เกษมจากโยคะ พึงบรรลุธรรมเป็นที่สิ้นสังโยชน์ทั้งปวงได้
• ภิกษุเพ่งพินิจ มีจิตหลุดพ้น รู้ความเกิด และความเสื่อมแห่งโลกแล้ว มีใจดี ไม่ถูกกิเลศอาศัย มีธรรมนั้นเป็นอานิสงส์ พึงหวังความบริสุทธิ์แห่งใจได้
• ผู้ใดทำกรรมชั่ว ล่อลวงเอาทรัพย์พี่น้อง พ่อแม่ ผู้นั้นมีจิตชั่วร้าย ย่อมไม่มีความเจริญ แม้เทวดาก็ไม่บูชาเขา
• ผู้ถูกตัณหาครอบงำ ถูกศีลพรตผูกมัด ประพฤติตบะ อันเศร้าหมองตั้งร้อยปี จิตของเขาก็หลุดพ้นด้วยดีไม่ได้ เขามีตนเลวจะถึงฝั่งไม่ได้
• เสนาแม้หมู่ใหญ่ พร้อมด้วยพระราชา รบอยู่ ไม่พึงได้ประโยชน์ที่สัตบุรุษผู้มีขันติพึงได้, เพราะว่าเวรทั้งหลายของผู้มีขันติเป็นกำลัง ย่อมสงบระงับ
• บุคคลรู้กายนี้ที่เปรียบด้วยหม้อ กั้นจิตที่เปรียบด้วยเมืองนี้แล้ว พึงรบมารด้วยอาวุธ คือปัญญา และพึงรักษาแนวที่ชนะไว้ ไม่พึงยับยั้งอยู่
-อุกฺกฎฺเฐ สูรมิจฺฉนฺติ: เมื่อเกิดเหตุร้ายแรงย่อมต้องการคนกล้าหาญ
-มนฺตีสุ อกุตูหลํ :เมื่อเกิดข่าวตื่นเต้นย่อมต้องการคนหนักแน่น
-ปิยญฺจ อนฺนปานมฺหิ :เมื่อข้าวน้ำบริบูรณ์ย่อมต้องการคนที่รัก
-อตฺเถ ชาเต จ ปณฺฑิตํ :เมื่อเกิดเรื่องราวลึกซึ้งย่อมต้องการบัณฑิต
-ยทูนกํ ตํ สนฺติ :สิ่งใดพร่อง สิ่งนั้นย่อมมีเสียงดัง
-ยํ ปรํ สนฺตเมว: สิ่งใดเต็ม สิ่งนั้นย่อมเงียบ
-น ชจฺจา โหติ พฺรามโณ :คนดี ไม่ใช่ดีเพราะชาติกำเนิด
-กมฺมุนา โหติ พฺรามโณ :คนดี ดีเพราะการกระทำ
-ปจฺเจกจิตฺตา ปุถู สพฺพสตฺตา: คนทุกคน ต่างคนก็ต่างจิต ต่างใจ
-นานาทิฏฺฐิเก นานยิสฺสสิ เต :จะให้ทุกคนคิดเหมือนกันหมด ไม่ได้
-กาตุ มนุสฺเสน ตถา มนุสฺสา :จะทำให้คนเหมือนกันหมดทุกคน ไม่ได้
-เยเนว เอโก ลภเต ปสํสํ :เหตุอย่างหนึ่ง อาจทำให้คนหนึ่งได้รับการสรรสริญ
-เตเนว อญฺโญ ลภเต นินฺทิตารํ :เหตุอย่างเดียวกันอาจทำให้อีกคนได้รับการนินทา
-ตเถเวกสฺส กลฺยาณํ :สิ่ง ๆหนึ่งอาจดี สำหรับคนๆ หนึ่ง
-ตเถเวกสฺส ปาปกํ :สิ่ง ๆ หนึ่ง อาจเสีย สำหรับอีกคนหนึ่ง
-สพฺพํ น กลยาณํ วาปิ ปาปกํ: ไม่มีสิ่งใดดีไปทั้งหมดหรือเสียไปทั้งหมด
-สนฺโต น เต เย น วทนฺติ ธมฺมํ :ผู้พูดไม่เป็นธรรม ไม่ชื่อว่าสัตบุรุษ
-อวิชฺชา ปรมํ มลํ :ความไม่รู้ เปํนมลทินที่สุด
-ทนฺโต เสฎฺโฐ มนุสฺเสสุ: ผู้ที่ฝึกตนแล้ว ประสริฐที่สุด
-ปญฺญาชีวี ชีวิตมาหุ เสฎฺฐํ :ชีวิตที่อยู่ด้วยปัญญา ประเสริฐที่สุด
-ปญฺญา ว ธเนน เสยฺโย :มีปัญญา ประเสริฐกว่ามีทรัพย์
-วรสฺส ทาตา วรลาภี โหติ: ให้สิ่งดี ย่อมได้รับสิ่งดี
-ทานญฺจ สงฺคหา โลเก :การให้ คือเครื่องยึดเหนี่ยวใจคน
-ททมาโน ปิโย โหติ :ผู้ให้ ย่อมเป็นที่รัก
-ททํ มิตฺตานิ คนฺถติ :ผู้ให้ ย่อมผูกมิตรไว้ได้
-อตฺถจริยา จ สงฺคหา: การทำประโยชน์แก่ส่วนรวมคือเครื่องยึดเหนี่ยวใจคน
-สมานตฺตตา จ สงฺคหา โลเก :การดำรงตนเหมาะสมคือเครื่องยึดเหนี่ยวใจคน
-มหตฺตปตฺโตปิ นิวาตวุตฺติ :แม้เป็นคนใหญ่โต ก็ควรถ่อมตน
-สติ เตสํ นิวารณํ :มีสติ ป้องกันเหตุร้ายได้
-สติ สพฺพตฺถ ปตฺถิยา: สติ จำเป็นต้องใช้ในทุกๆ ที่
-เปยฺยวชฺชญฺจ สงฺคหา :คำพูดดี คือเครื่องยึดเหนี่ยวใจคน
-รติ โลกนาสิกา:ความอิจฉาริษยา ทำให้โลกเสื่อม
-ปฏิกจฺเจว กยิรา ยํ ชญฺญา หิตมตฺตโน: รู้ว่าสิ่งใดเป็นประโยชน์ก็ควรรีบทำสิ่งนั้น
-ผาตึ กยิรา อวิเหฐยํ ปรํ:ควรทำแต่ความเจริญไม่ควรเบียดเบียนกัน
-ทุลฺลโภ องฺคสมฺปนฺโน :คนที่สมบูรณ์พร้อมทุกอย่าง หาได้ยาก
-ญตฺตํ พาลสฺส ชายติ :ความรู้ของคนพาล เป็นความรู้เพื่อทำลาย
-เสยฺโย อมิตฺโต เมธาวี :มีศัตรูเป็นบัณฑิต ดีกว่ามีมิตรเป็นคนพาล
-น หึเส ปรํ อตฺตกาโม: ผู้ที่รักตน ก็ไม่ควรเบียดเบียนคนอื่น
-สพฺเพสํ ชีวิตํ ปิยํ :ชีวิต เป็นที่รักของคนทุกคน
-ทุกฺขิตสฺส สกฺกจฺจ กโรติ :ช่วยเหลือคนเดือดร้อน ด้วยความตั้งใจ
-น หิ เวเรน เวรานิ สมฺมนฺตีธ: ในโลกนี้ เวรที่ระงับด้วยการจองเวร ไม่เคยมี
-อมานา ยตฺถ น ตตฺถ วสตี วเส: ที่ใดไม่ย่องย่องคนดี ใครๆ ก็ไม่ควรอยู่ที่นั้น
-สติ สมฺปชญฺญ เทวฺ พหุการา :มีสติและสัมปะชัญญะ มีแต่ประโยชน์
-สพฺเพ ธมฺมา นาลํ อภินิเวสาย :สิ่งทั้งหลายทั้งปวง ไม่ควรยึดมั่นถือมั่น
ขอบคุณข้อมูล
ch7.com
baanjomyut.com
ขอบคุณรูปภาพ
vcharkarn.com
