พระพุทธศาสนสุภาษิต

หมวดเบ็ดเตล็ด

สจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธาน สาสนํ

สะจิตะปะริโยทะปะนังเอตังพุดธานสาสะนัง

การทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

 

สพฺพปาปสฺส อกรณํ กุสลสฺสูปสมฺปทา

สับพะปาปัดสะอะกะระนังกุสะลัดสูปสัมปะทา

การไม่ทำบาปทั้งปวง การยังกุศลให้ถึงพร้อม

 

โสกา ตมฺหา ปปตนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขรา

โสกาตัมหาปะปะตันติอุทะพินทุวะโปกะขะรา

ความโศกทั้งหลายย่อมตกไปจากผู้นั้น เหมือนหยาดน้ำตกไปจากใบบัวฉะนั้น

 

โย เว ตํ สหตี ชมฺมี ตณฺหํ โลเก ทุรจฺจยํ

โยเวตังสะหะตีชัมมีตัณหังโลเกทุรัดจะยัง

ผู้ใดครอบงำตัณหาลามก อันล่วงได้ยากในโลก

 

เอวฺมปิ ตณฺหานุสเย อนูหเต นิพฺพตฺตติ ทุกฺขมิทํ ปุนปฺปุนํ

เอวัมปิตัณหานุสะเยอะนูหะเตนิบพะตะติทุกขะมิทังปุนปะปุนัง

เมื่อตัณหานุสัยยังไม่ถูกกำจัดแล้ว ทุกข์นี้ย่อมเกิดร่ำไปฉันนั้น

 

ยถาปิ มูเล อนุปทฺทเว ทฬฺเห ฉินฺโนปิ รุกฺโข ปุนเรว รูหติ

ยะถาปิมูเลอะนุปัททะเวทัฬเหฉินโนปิรุกโขปุนเรวะรูหะติ

เมื่อรากยังมั่นคงไม่มีอันตราย ต้นไม้แม้ถูกตัด แล้วย่อมงอกได้อีกฉันใด

 

นิจจํ อทฺธวสีลสฺส สุขภาโว น วิชฺชติ

นิจจังอัททะวะสีละสะสุขภาโขนะวิชชะติ

มีความประพฤติกลับกลอกเป็นนิตย์ ย่อมไม่มีความสุข

 

อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน

อะนะวัดทิตจิตตะสะละหุจิตตะสะทุพภิโน

เมื่อมีจิตไม่หนักแน่น เป็นคนใจเบา มักประทุษร้ายมิตร

 

ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ ตํ ปราภวโต มุขํ

ลัทธังลัทธังวินาเสติตังปะราภะวะโตมุขัง

ย่อมล้างผลาญทรัพย์ที่ตนได้แล้ว ข้อนั้นเป็นเหตุแห่งผู้ฉิบหาย

 

อิตฺถีธุตฺโต สุราธุตฺโต อกฺขธุตฺโต จ โย นโร

อิดถีธุดโตสุราธุดโตอักขะธุดโตจะโยนะโร

คนใดเป็นนักเลงหญิง นักเลงสุรา และนักเลงการพนัน

 

นปฺปฏิกงฺเข อนาคตํ

นับปะติกังเขอะนาคะตัง

ไม่ควรหวังในสิ่งที่ยังมาไม่ถึง

 

อตีตํ นานฺราคเมยฺย

อะตีตังนานะราคะเมยยะ

ไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงมาแล้ว

 

รูปํ ชีรติ มจฺจานํ นามโคตฺตํ นฺ ชีรติ

รูปังชีระติมัจจานังนามะโคตตังนะชีระติ

ร่างกายของสัตร์ย่อยยับได้ แต่ชื่อและสกุลไม่ย่อยยับ

 

โภคา สนฺนิจยํ ยนฺติ วมฺมิโกวูปจียติ

โภคาสันนิจยังยันติวัมมิโกวูปจียะติ

โภคทรัพย์ของผู้ครองเรือนดีย่อมถึงความพอกพูน เหมือนจอมปลวกกำลังก่อขึ้น

 

นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต

นัดถิโลเกระโหนามะปาปะกัมมังปะกุพะโต

ชื่อว่าที่ลับของผู้ทำบาปกรรม ไม่มีในโลก

 

สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ

สักกาโรกาปุริสังหันติ

สักการะ ย่อมฆ่าคนชั่วเสีย

 

หนนฺติ โภคา ทุมฺเมธํ

หะนะติโภคาทุมเมธัง

โภคทรัพย์ ย่อมฆ่าคนมีปัญญาทราม

 

สพฺพญฺจ ปฐวึ ทชฺชา นากตญฺญุมภิราธเย

สับพะจะปะบะวิทัชชานากะตัญญะมะภิราธะเย

ถึงให้แผ่นดินทั้งหมด ก็ยังคนอกตัญญูให้จงรักไม่ได้

 

กาโล ฆสติ ภูตานิ สพฺพาเนว สหตฺตนา

กาโลฆะสะติภูตานิสับพาเนวะสะหัดตะนา

กาลเวลา ย่อมกินสรรพสัตว์พร้อมทั้งตัวมันเอง

 

อโรคฺยปรมา ลาภา

อะโรคยะปะระมาลาภา

ความไม่มีโรค เป็นลาภอย่างยิ่ง

 

อรติ โลกนาสิกา

อะระติโลกะนาสิกา

ความริษยาเป็นเหตทำโลกให้ฉิบหาย

 

โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา

โลโกปัดทัมภิกาเมตตา

เมตตาเป็นเครื่องค้ำจุนโลก

 

หิริโอตฺตปฺปญฺเญว โลกํ ปาเลติ สาธุกํ

หิริโอตะปะยะเยวะโลกังปาเลติสาธุกัง

หิริและโอตตัปปะ ย่อมรักษาโลกไว้เป็นอันดี

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
phuttha.com

หมวดปัญญา

เจโตสมถมนุยุตฺตํ ตํ เว วิญฺญู ปสํสเร

เจโตสะมะถะมะนุยุดตังตังเววิญญูปะสังสะเร

ประกอบความสงบใจนั้นแล

 

ปญฺญวนฺตํ ตถาวาทึ สีเลสุ สุสมาหิตํ

ปันยะวันตังตะถาวาทึสีเลสุสุสะมาหิตัง

ผู้รู้ย่อมสรรเสริญคนมีปัญญา พูดจริง ตั้งมั่นในศีล

 

จเช มตฺตาสุขํ ธีโร สมฺปสฺสํ วิปุลํ สุขํ

จะเชมัดตาสุขังที่โรสัมปะสะสังวิปุลังสุขัง

ผู้มีปัญญาเล็งเห็นสุขอันไพบูลย์ ก็ควรสละสุขส่วนน้อยเสีย

 

มตฺตาสุขปริจฺจาคา ปสฺเส เจ วิปุลํ สุข

มัดตาสุขะปะริจะจาคาปัดเสเจวิปุลังสุขะ

ถ้าพึงเห็นสุขอันไพบูลย์ เพราะยอมเสียสละสุขส่วนน้อย

 

อตฺตโน จ ปเรสญฺจ หึสาย ปฏิปชฺชติ

อัตตะโนจะปะเรสันจะหึสายะปะติปัดชะติ

ย่อมปฏิบัติเพื่อเบียดเบียน ทั้งตนและผู้อื่น

 

ยสํ ลทฺธาน ทุมฺเมโธ อนตฺถํ จรติ อตฺตโน

ยะสังลัดทานะทุมเมโธอะนัดถังจะระติอัตตะโน

คนมีปัญญาทราม ได้ยศแล้วย่อมประพฤติสิ่งที่ไม่เป็นประโยชน์แก่ตน

 

สีลํ สิรึ จาปิ สตญฺจ ธมฺโม อนฺวายิกา ปญฺญวโด ภวนฺติ

สีลังสิรึจาปิสะตันจะทัมโมอันวายิกาปัญยะวะโดภะวันติ

กว่าดาวทั้งหลาย แม้ศีลสิริและธรรมของสัตบุรุษ ย่อมไปตามผู้มีปัญญา

 

ปญฺญา หิ เสฏฺฐา กุสลา วทนฺติ นกฺขตฺตราชาริว ตารกานํ

ปัญญาหิเสดฐากุสะลาวะทันตินักขัดตะราชาริวะตาระกานัง

คนฉลาดกล่าวว่าปัญญาประเสริฐ เหมือนพระจันทร์ประเสริฐ

 

ปญฺญายตฺถํ วิปสฺสติ

ปัญญายัดถังวิบสะติ

คนย่อมเห็นเนื้อความด้วยปัญญา

 

ปญฺญาชีวีชีวิตมาหุ เสฏฺฐํ

ปัญญาชีวีชีวิตะมาหุเสดฐัง

ปราชญ์กล่าวชีวิตของผู้เป็นอยู่ด้วยปัญญาว่าประเสริฐสุด

 

ปญฺญาว ธเนน เสยฺ

ปัญญาวะทะเนนะเสยุ

ปัญญาเทียวประเสริฐกว่าทรัพย์

 

ปญฺญา นรานํ รตนํ

ปัญญานะรานังระตะนัง

ปัญญาเป็นรัตนะของนรชน

 

ปญฺญา โลกสฺมิ ปชฺโชโต

ปัญญาโลกะสะมิปัดโชโต

ปัญญาเป็นแสงสว่างในโลก

ขอขอบคุณข้อมูลจาก
phuttha.com 

พุทธศาสนสุภาษิต:ความสุข

          พุทธศาสนสุภาษิต คือ สุภาษิต ที่พระสัมมาสัมพุทธเจ้าทรงดำรัสไว้ ซึ่งมีคุณค่าสูงส่ง สามารถใช้ได้ทั้งเป็นแนวทางดำเนินชีวิต เตือนใจ หาคำตอบที่ดีสำหรับปัญหาที่สงสัย หรือ แม้แต่เตือน สติ ให้เรา หู ตา สว่าง เกิดปัญญาเข้าใจ ได้อุบายที่ดีในการดำเนินชีวิต การแก้ปัญหา และพ้นจากเครื่องเศร้าหมองได้

สติ โลกสฺมิ ชาคโร
สติเป็นเครื่องตื่นในโลก
          ทุกคนคงเคยได้ยินคำว่า “ใจเป็นนาย กายเป็นบ่าว” อันเป็นคำพูดของคนโบราณใช้สอนลูกหลาน และเป็นการปลูกฝังสติปัญญา นำไปประพฤติปฏิบัติหน้าที่ในชีวิตประจำวันเพื่อควบคุมการกระทำสิ่งต่างๆให้ไม่ผิดพลาด โดยใช้สติสัมปชัญญะแยกแยะดีชั่วในการกระทำทั้งปวง ต้องไม่เบียดเบียนตนเองและผู้อื่น ให้ได้รับความเดือดร้อน ไม่ว่าโดยทางตรงหรือทางอ้อม คำว่า “ใจ” ในที่นี้ ถ้าเป็นใจที่มีสติควบคุมเฝ้าดูแลใจไม่ให้เผลอไผล  “กาย” เป็นผู้ทำหน้าที่แสดงการกระทำต่างๆตามที่”สติ”เป็นผู้สั่งการ หากเปรียบกายเป็นรถยนต์ คนขับเหมือนสติก็ไม่ผิด เพราะการที่รถยนต์จะวิ่งไปสู่เป้าหมายได้ด้สยความปลอดภัย ก็ขึ้นอยู่กับคนขับเป็นผู้รู้เท่าทันสิ่งต่างๆที่จะเกิดขึ้น จึงจำเป็นต้องตื่น(การมีสติ) อยู่ในการกระทำหน้าที่ตลอดเวลา เผลอไผลไม่ได้ เมื่อใดขาดสติ ชีวิตก็จะตั้งอยู่ในความประมาททันที และความประมาทก็เป็นบ่อเกิดแห่งความเสื่อมและความตายในที่สุด หรือแม้ในขณะนี้ถ้าเราอ่านหนังสือด้วยสติ ก็จะทำให้ตื่นอยู่ตลอดเวลาโดยการตั้งใจเรียน ไม่คุยกันในเวลาอาจารย์สอน ทำงานและทำการบ้านส่งตามกำหนด ก็จะประสบความสำเร็จ มีอนาคตที่ก้าวไกลต่อไป

นตฺถิ สนฺติปรํ สุขํ
สุขอื่นยิ่งกว่าความสงบไม่มี
          ความสุขเป็นสิ่งที่ทุกคนแสวงหาและปรารถนาที่จะได้มาครอบครองเป็นของตนให้ยาวนานที่สุดเท่าที่จะนานได้ ข้อสำคัญต้องสร้างขึ้นมาด้วยตนเอง ตามขั้นตอนอย่างเป็นระบบระเบียบตามหลักคำสอนของพระพุทธเจ้า อันกำหนดไว้เป็นแนวทางประพฤติปฏิบัติ โดยเริ่มตั้งแต่ขั้นพื้นฐานจนถึงขั้นสูงสุด จะได้สุขมาก สุขน้อย ขึ้นอยู่กับสติปัญญาของแต่ละตนที่จะพิจารณาว่าต้องการสุขแบบใด มีทั้งความสุขชั่วครั้งชั่วคราว สุขบ้าง ทุกข์บ้าง และความสงบสุขหรือสุขถาวร ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับปัจจัยของแต่ละคน
           ความสุขอื่นใดในที่นี้หมายถึง “โลกียสุข” คือความสุขที่ยังประกอบด้วยอาสวกิเลสที่หมักหมมอยู่ในสันดาน ไหลซึมผ่านไปย้อมจิตตามกระแสที่เกิดดับต่อเนื่องกัน เมื่อประสมกับอารมณ์ต่างๆ ซึ่งมีอวิชชาคือความหลงอันเป็นเหตุไม่รู้ ตามความจริงของอริยสัจ4 เป็นต้น จึงเป็นเหตุให้สุขบ้าง ทุกข์บ้าง กระวนกระวายไปตามอารมณ์ที่ได้สัมผัส

นิพฺพานํ ปรมํ สุขํ
นิพพานเป็นสุขอย่างยิ่ง
          นิพพานคือ สภาพจิตที่หลุดพ้นเป็นอิสระจากกิเลส ตัณหา จิตใจที่ร้อนรุ่มด้วยความโลภ โกรธ หลง นั้นจะมุ่งออกไปข้างนอก หากเราได้นำใจกลับเข้ามาดูใจตนเองแล้ว สิ่งที่ร้อนจะสงบเอง มีความสุขสงบ โปร่ง เบา สบาย เป็นอิสระในตัวเอง ไม่เกิดทุกข์ เนื่องจากการผันแปรของวัตถุภายนอก เป็นอิสระโดยไม่ต้องอาศัยกามคุณ5 ไม่ทรมานดิ้นรน ไม่มีตัวปรุงใดๆ เกิดความสุขสบายเกื้อกูลแก่ผู้นั้นและผู้คนที่เกี่ยวข้อง ไม่มีอะไรต้องมาช่วงชิง อันนำไปสู่การระงับปัญหา เกิดความสุขสงบอย่างแท้จริง

ธมฺมจารี สุขํ เสติ
ผู้ประพฤติธรรมย่อมอยู่เป็นสุข
          ผู้ประพฤติธรรมเป็นปกติ ย่อมมีใจหนักแน่นมั่นคง เป็นอิสระจากกิเลส ทำแต่สิ่งที่ควรทำ กล่าวแต่คำที่ควรพูด คิดแต่เรื่องที่ควรคิด เขาจึงอยู่เป็นสุขผู้ประพฤติธรรม ต้องมีการให้ทาน รักษาศีล เจริญภาวนา รวมถึงผู้ปฏิบัติงานในหน้าที่โดยซื่อสัตย์สุจริต เป็นผู้ทำสิ่งเลวร้ายให้กลายเป็นดี เกลียดธรรมที่เป็นไปเพื่อความแตกแยก ยินดีในธรรมที่เป็นไปเพื่อความสามัคคี มีความคงมั่นไม่หวั่นไหวไปตามอารมณ์เช่นเดียวกับภูเขาหินที่ฝังรากลึกลงไปในดินไม่กระเทือนเพราะถูกลมพัดฉะนั้น ดังนั้น ความเป็นอยู่ของผู้ประพฤติธรรมจึงอยู่เป็นสุขผู้ที่ต้องการความสุข อยากอยู่เป็นสุข ไม่เดือดร้อน ก็ต้องเร่งประพฤติธรรม เริ่มตั้งแต่การประพฤติดีปฏิบัติชอบเป็นต้นไป

ปมาโท มจฺจุโน ปทํ
ความประมาทเป็นทางแห่งความตาย
          อุบัติเหตุร้ายแรง เกิดขึ้นเพราะความประมาท การดำเนินชีวิตผิดพลาดก็เกิดเพราะความประมาทความเลินเล่อเผลอสติ ความมัวเมา และการดูหมิ่น ชื่อว่าความประมาท คนเลินเล่อเผลอสติ ขับรถก็ประสบอุบัติเหตุ ขับเรือ ขับเครื่องบินก็ประสบอุบัติเหตุ ในวันหนึ่ง ๆ มีอุบัติเหตุร้ายแรงเกิดขึ้นเพราะความประมาทของคนเพียงไม่กี่คน เช่น รถไฟชนกัน รถสิบล้อชนรถโดยสาร เครื่องบินชนกันกลางอากาศ นั้นหมายถึงความสูญเสียมหาศาล นอกจากอุบัติเหตุดังกล่าวแล้ว อัคคีภัยเผาผลาญชีวิตและทรัพย์สินซ้ำแล้วซ้ำเล่า เพราะความเผลอของเจ้าหน้าที่หรือเจ้าของบ้าน เจ้าของโรงงาน ทำความสูญเสียทวีความรุนแรงขึ้นทุกวัน ความมัวเมาในอบายมุข มัวเมาในทรัพย์สมบัติ มัวเมาในวัย และการดูหมิ่นดูแคลนคนอื่น ล้วนแต่เป็นทางพินาศนำความย่อยยับแม้แต่ความตายมาถึงตนทั้งนั้นบุคคลจึงไม่ควรประมาท พึงเอาใจใส่ต่อคำเตือนที่ว่า “ระวัง” ให้ดี แล้วท่านจะปลอดภัย

สุสฺสุสํ ลภเต ปญฺญํ
ผู้ฟังด้วยดีย่อมได้ปัญญา
          ในการสนทนา หรือในการฟังเรื่องสลักสำคัญ ถ้าตั้งใจฟังจะได้ความรู้ความฉลาดขึ้นการสนทนาของคนตั้งแต่สองคนขึ้นไป ถ้าคู่สนทนาเป็นผู้อาวุโสมีประสบการณ์มากกว่า มีความรู้หรือคุณวุฒิสูงกว่า คนฉลาดย่อมเลือกที่จะเป็นผู้ฟังมากกว่าเป็นผู้พูด เพราะธรรมดาผู้พูดย่อมนำประสบการณ์ของตนออกมาตีแผ่ถือเป็นผู้ให้ ส่วนผู้ฟังเป็นผู้รับ ยิ่งตั้งใจฟังเท่าไรก็ยิ่งได้ความฉลาดหลักแหลมเพิ่มขึ้นเท่านั้น บางเรื่องหากศึกษาค้นคว้าด้วยตนเองจะต้องใช้เวลาถึง 3 วัน หรืออ่านหนังสือจนนับด้วยร้อยหน้าพันหน้า แต่พอให้รับการถ่ายทอดจากบุคคลอื่นแต่เพียงเวลาอันสั้น อาจแตกฉานยิ่งกว่าศึกษาด้วยตนเองเป็นเวลานานเสียอีกมีคำที่นักปราชญ์กล่าวไว้ว่า “การเป็นนักฟังที่ดี ดีกว่าเป็นนักพูดที่ดี”

ขอบคุณที่มาของข้อมูล
br.ac.th
mediacenter.mcu.ac.th/
baanjomyut.com